نېمىشقا ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى دىققەتنى تارتىدۇ؟

يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، دۇنيادىكى دۆلەتلەر ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى كەسپىنىڭ تەرەققىياتىنى مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە تېز سۈرئەتتە ئىلگىرى سۈرمەكتە. خەلقئارا ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى كومىتېتى ۋە ماككىنسېي بىرلىكتە ئېلان قىلغان دوكلاتتا كۆرسىتىلىشىچە، 30 دىن ئارتۇق دۆلەت ۋە رايون ھىدروگېن ئېنېرگىيەسىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش يول خەرىتىسىنى ئېلان قىلغان بولۇپ، 2030-يىلغا بارغاندا ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى تۈرلىرىگە سېلىنىدىغان دۇنياۋى مەبلەغ 300 مىليارد ئامېرىكا دوللىرىغا يېتىدۇ.

ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى فىزىكىلىق ۋە خىمىيىلىك ئۆزگىرىش جەريانىدا ھىدروگېن تەرىپىدىن قويۇپ بېرىلىدىغان ئېنېرگىيە. ھىدروگېن ۋە ئوكسىگېننى كۆيدۈرۈپ ئىسسىقلىق ئېنېرگىيەسى ھاسىل قىلغىلى بولىدۇ، شۇنداقلا يېقىلغۇ باتارېيەسى ئارقىلىق ئېلېكتر ئېنېرگىيەسىگە ئايلاندۇرغىلى بولىدۇ. ھىدروگېننىڭ مەنبەسى كەڭ دائىرىدە بولۇپلا قالماي، يەنە ياخشى ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى، پاكىز ۋە زەھەرلىك ئەمەسلىكى، ھەمدە بىرلىك ماسسىسىغا يۇقىرى ئىسسىقلىق بېرىش قاتارلىق ئەۋزەللىكلەرگە ئىگە. ئوخشاش ماسسىدىكى ھىدروگېننىڭ ئىسسىقلىق مىقدارى بېنزىننىڭ ئىسسىقلىق مىقدارىدىن تەخمىنەن ئۈچ ھەسسە يۇقىرى. ئۇ نېفىت-خىمىيە سانائىتى ئۈچۈن مۇھىم خام ئەشيا ۋە ئاۋىئاتسىيە راكېتاسىنىڭ ئېنېرگىيە يېقىلغۇسى. كىلىمات ئۆزگىرىشىگە تاقابىل تۇرۇش ۋە كاربون بىتەرەپلىكىگە ئېرىشىش تەلىپىنىڭ كۈچىيىشىگە ئەگىشىپ، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسىنىڭ ئىنسانلارنىڭ ئېنېرگىيە سىستېمىسىنى ئۆزگەرتىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى پەقەت قويۇپ بېرىش جەريانىدا نۆل كاربون قويۇپ بېرىش ئىقتىدارىغا ئىگە بولغاچقالا ئەمەس، بەلكى ھىدروگېننى ئېنېرگىيە ساقلاش توشۇغۇچىسى سۈپىتىدە ئىشلىتىپ، قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيەنىڭ ئۆزگىرىشچانلىقى ۋە ئۈزۈلۈپ قېلىشىنى تولۇقلاپ، كېيىنكىسىنىڭ كەڭ كۆلەمدە تەرەققىي قىلىشىنى ئىلگىرى سۈرگىلى بولىدىغانلىقى ئۈچۈنمۇ ياقتۇرۇلىدۇ. مەسىلەن، گېرمانىيە ھۆكۈمىتى ئىلگىرى سۈرۈۋاتقان «ئېلېكتر ئېنېرگىيەسىدىن گازغا» تېخنىكىسى شامال ئېنېرگىيەسى ۋە قۇياش ئېنېرگىيەسى قاتارلىق پاكىز توكنى ساقلاش ۋە ئۇزۇن مۇساپىگە يەتكۈزۈپ، تېخىمۇ ئۈنۈملۈك پايدىلىنىش ئۈچۈن ھىدروگېن ئىشلەپچىقىرىشتىن ئىبارەت. گاز ھالىتىدىن باشقا، ھىدروگېن يەنە سۇيۇق ياكى قاتتىق گىدرىد شەكلىدە كۆرۈنىدۇ، ئۇنىڭ ساقلاش ۋە توشۇش ئۇسۇللىرى كۆپ خىل. ئاز ئۇچرايدىغان «بىرلەشتۈرۈش» ئېنېرگىيەسى سۈپىتىدە، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى پەقەت توك بىلەن ھىدروگېن ئوتتۇرىسىدىكى ئەۋرىشىملىك ​​ئۆزگەرتىشنى ئەمەلگە ئاشۇرۇپلا قالماي، يەنە توك، ئىسسىقلىق، سوغۇق ۋە ھەتتا قاتتىق، گاز ۋە سۇيۇق يېقىلغۇنىڭ ئۆزئارا باغلىنىشىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن «كۆۋرۈك» قۇرۇپ، تېخىمۇ پاكىز ۋە ئۈنۈملۈك ئېنېرگىيە سىستېمىسىنى قۇرالايدۇ.

ھەر خىل شەكىلدىكى ھىدروگېن ئېنېرگىيەسىنىڭ كۆپ خىل قوللىنىلىش ئەھۋالى بار. 2020-يىلىنىڭ ئاخىرىغا بارغاندا، ھىدروگېن يېقىلغۇ باتارېيەلىك ماشىنىلارنىڭ دۇنيا مىقياسىدا ئىشلىتىلىشى ئالدىنقى يىلدىكىگە سېلىشتۇرغاندا %38 ئاشىدۇ. ھىدروگېن ئېنېرگىيەسىنىڭ كەڭ كۆلەمدە ئىشلىتىلىشى ئاپتوموبىل ساھەسىدىن قاتناش، قۇرۇلۇش ۋە سانائەت قاتارلىق باشقا ساھەلەرگىچە تەدرىجىي كېڭىيىۋاتىدۇ. تۆمۈر يول قاتنىشى ۋە پاراخوتلارغا قوللىنىلغاندا، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى ئۇزۇن مۇساپىلىك ۋە يۇقىرى يۈك توشۇشنىڭ ئەنئەنىۋى نېفىت ۋە گاز يېقىلغۇسىغا تايىنىشىنى ئازايتالايدۇ. مەسىلەن، ئۆتكەن يىلنىڭ باشلىرىدا، تويوتا دېڭىز پاراخوتلىرى ئۈچۈن تۇنجى تۈركۈمدىكى ھىدروگېن يېقىلغۇ باتارېيە سىستېمىسىنى تەرەققىي قىلدۇرۇپ، يەتكۈزۈپ بەردى. تارقاقلاشتۇرۇلغان ئىشلەپچىقىرىشقا قوللىنىلغاندا، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى تۇرالغۇ ۋە سودا بىنالىرىنى توك ۋە ئىسسىقلىق بىلەن تەمىنلىيەلەيدۇ. ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى يەنە نېفىت خىمىيە، تۆمۈر-پولات، مېتاللورگىيە ۋە باشقا خىمىيە سانائىتى ئۈچۈن ئۈنۈملۈك خام ئەشيا، ئازايتىش دورىسى ۋە يۇقىرى سۈپەتلىك ئىسسىقلىق مەنبەلىرى بىلەن بىۋاسىتە تەمىنلىيەلەيدۇ، كاربون قويۇپ بېرىشنى ئۈنۈملۈك ئازايتىدۇ.

قانداقلا بولمىسۇن، بىر خىل ئىككىنچى دەرىجىلىك ئېنېرگىيە سۈپىتىدە، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسىنى قولغا كەلتۈرۈش ئاسان ئەمەس. ھىدروگېن ئاساسلىقى سۇ ۋە قېزىلما يېقىلغۇلاردا يەر يۈزىدىكى بىرىكمە شەكلىدە مەۋجۇت. مەۋجۇت ھىدروگېن ئىشلەپچىقىرىش تېخنىكىلىرىنىڭ كۆپىنچىسى قېزىلما ئېنېرگىيەگە تايىنىدۇ ۋە كاربون قويۇپ بېرىشتىن ساقلىنالمايدۇ. ھازىر، قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيەدىن ھىدروگېن ئىشلەپچىقىرىش تېخنىكىسى تەدرىجىي پىشىپ يېتىلىۋاتىدۇ، قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيەدىن توك ئىشلەپچىقىرىش ۋە سۇ ئېلېكترولىزمىدىن نۆل كاربون قويۇپ بېرىش ھىدروگېن ئىشلەپچىقىرىلىدۇ. ئالىملار يەنە سۇنىڭ قۇياش نۇرى بىلەن فوتولىزى ئارقىلىق ھىدروگېن ۋە بىئوماسسا ئارقىلىق ھىدروگېن ئىشلەپچىقىرىش قاتارلىق يېڭى ھىدروگېن ئىشلەپچىقىرىش تېخنىكىلىرىنى تەتقىق قىلماقتا. چىڭخۇا ئۇنىۋېرسىتېتى يادرو ئېنېرگىيەسى ۋە يېڭى ئېنېرگىيە تېخنىكىسى ئىنستىتۇتى تەرىپىدىن ئىجاد قىلىنغان يادرو ھىدروگېن ئىشلەپچىقىرىش تېخنىكىسىنىڭ 10 يىلدىن كېيىن سىناق قىلىنىشى مۆلچەرلەنمەكتە. بۇنىڭدىن باشقا، ھىدروگېن كەسىپ زەنجىرى يەنە ساقلاش، توشۇش، تولدۇرۇش، قوللىنىش ۋە باشقا ھالقىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، بۇ ھالقىلار تېخنىكىلىق قىيىنچىلىقلار ۋە تەننەرخ چەكلىمىسىگە دۇچ كېلىدۇ. ساقلاش ۋە توشۇشنى مىسالغا ئالساق، ھىدروگېننىڭ زىچلىقى تۆۋەن بولۇپ، نورمال تېمپېراتۇرا ۋە بېسىم ئاستىدا ئاسانلا ئېقىپ كېتىدۇ. پولات بىلەن ئۇزۇن مۇددەتلىك ئۇچرىشىش «ھىدروگېننىڭ پارچىلىنىشى» ۋە كېيىنكىسىگە زىيان سالىدۇ. ساقلاش ۋە توشۇش كۆمۈر، نېفىت ۋە تەبىئىي گازغا قارىغاندا خېلىلا قىيىن.

ھازىر نۇرغۇن دۆلەتلەر يېڭى ھىدروگېن تەتقىقاتىنىڭ ھەر قايسى جەھەتلىرىدە قىزغىنلىق بىلەن ئىلگىرىلەۋاتىدۇ، تېخنىكىلىق قىيىنچىلىقلارنى يېڭىش ئۈچۈن تىرىشچانلىق كۆرسىتىۋاتىدۇ. ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى ئىشلەپچىقىرىش، ساقلاش ۋە توشۇش ئۇل ئەسلىھەلىرىنىڭ كۆلىمىنىڭ ئۈزلۈكسىز كېڭىيىشىگە ئەگىشىپ، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسىنىڭ تەننەرخىنىڭ تۆۋەنلىشىگە توغرا كېلىدۇ. تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسىتىپ بېرىدۇكى، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى كەسىپ زەنجىرىنىڭ ئومۇمىي تەننەرخى 2030-يىلغا بارغاندا يېرىم ھەسسە تۆۋەنلەيدۇ. بىز ھىدروگېن جەمئىيىتىنىڭ تېزلىشىشىنى ئۈمىد قىلىمىز.